Info

Pannenhoef (706 ha)
Zundert, Etten-Leur en Rucphen
Beheerd door Brabants Landschap

Ligging
Tussen Rijsbergen, Zundert en Sprundel, ten westen van de oude rijksweg Antwerpen-Breda (Rijsbergseweg). Vanuit Rijsbergen is een parkeerplaats bereikbaar via de Pannenhoefsebaan, vanuit Etten-Leur via Zundertseweg en Ettensebaan en vanuit Roosendaal via Rucphen.

Openstelling en wandelmogelijkheden
Aan de randen van het gebied liggen vier parkeerplaatsen met infopanelen. Hiervandaan vertrekken een groene (4 km), oranje (4 km), gele (2 km) en blauwe (6 km) route. Er zijn ook twee ruiterroutes; een doorgaande naar Achtmaal (rood, 15 km) en de Pannenhoefroute (blauw met hoefijzer, 6 km). Bij moerasgebied De Flesch ligt een vogelkijkhut, bereikbaar via de blauwe route vanuit de parkeerplaatsen Vaartven en De Ganger. Het Padvindersven is bereikbaar via de groene route vanuit de parkeerplaatsen Lokkerberg en De Bak. De gele route start bij parkeerplaats De Lokkerberg. Verder vrij toegankelijk op wegen en paden.

Korte beschrijving
Van de veertiende tot de zeventiende eeuw werd in dit deel van Brabant de hele laag hoogveen afgegraven tot de zandondergrond. Er ontwikkelde zich moerasheide waar weinigen een bestaansgrond vonden. Vanaf 1800 werden de onafzienbare heidevelden geleidelijk ontgonnen tot cultuurland en bos. Van 1900 tot 1940 verhevigde de ontginningsintensiteit. In het kader van de werkverschaffing werden de vennen en overige lage delen opgehoogd met zand van hoge koppen als de Lokkerberg.

Door het verbreden en verdiepen van het beekje de Bijloop werd het gebied ontwaterd. Op de drooggevallen venbodem van De Lokker ontwikkelde zich natte heide, rietland, gagelstruweel en moerasbos van wilgen, elzen en berken. Door het plaatsen van stuwen in de Bijloop steeg het waterpeil van deze beek aanzienlijk. De kalk- en ijzerrijke kwel van de hogere gronden werd niet langer door de beek 'weggevangen'. Het verzuurde moeras van De Lokker werd er weer mee gevoed, wat zorgde voor een herstel van de amfibieënstand en een uitbreiding van planten als wateraardbei, moeraswederik en moerasviooltje. Sinds enkele jaren vliegen er weer weide- en bosbeekjuffers boven de Bijloop. Zomertaling, blauwborst, waterral en roodborsttapuit broeden er.

Toen Brabants landschap het landgoed in 1970 kon verwerven, was nog maar circa 100 hectare woeste grond over. Door geleidelijk aan landbouwgronden uit de pacht te nemen, konden wij vanaf 1995 verscheidene verdwenen vennen opnieuw uitgraven. De afgelopen 12 jaar zijn maar liefst 11 vennen uit de dood herrezen. Vele zeldzame planten keerden weer terug uit de ondergrondse zaadbank: blauwe knoop, teer guichelheil, moerashertshooi, heidekartelblad en pilvaren zijn slechts enkele voorbeelden.

Om de bijzondere plantengroei blijvend te behouden wordt er kleinschalig geplagd en begrazen Schotse hooglanders en laaglanders (Galloways) en IJslandse pony's het gebied het jaar rond. Boven de hernieuwde vennen vliegen veel libellen, waaronder bloedrode en bruinrode heidelibel. Typische heidebewoners als levendbarende hagedis, heideblauwtje en bont dikkopje kunnen weer migreren en hun populaties voorzien van 'vers bloed'.

Het hoge, droge deel van de Pannenhoef bestaat grotendeels uit bos dat qua soortensamenstelling en leeftijdsopbouw gevarieerd is en veel dood hout kent. Dat vertaalt zich in een hoge broeddichtheid van zangvogels en spechten.

Het open weidegebied het Rondgors moet een verbindingsschakel worden tussen de Pannenhoef en de Vloeiweide. Bij piekafvoeren krijgt het tevens een waterbergingsfunctie. De voormalige gemeentebossen van Etten-Leur vormen een belangrijke droge verbindingsschakel tussen beide landgoederen.

Veel meer informatie en achtergronden over de natuurgebieden van Brabants Landschap vindt u in de gids 'Brabant in de Ban van Buiten'. Deze wordt gratis aan leden opgestuurd.   
« Terug

Dieren

Pannenhoef (706 ha)
Zundert, Etten-Leur en Rucphen
Beheerd door Brabants Landschap

Dieren in dit natuurgebied:
Zoogdieren
Konijn (Oryctolagus cuniculus) »

Vogels
Blauwborst (Luscinia svecica cyanecula) »
Boomvalk (Falco subbuteo) »
Bosuil (Strix aluco) »
Bruine kiekendief (Circus aeruginosus) »
Buizerd (Buteo buteo) »
Dodaars (Tachibaptus ruficollis) »
Fitis (Phylloscopus trochilus) »
Grasmus (Sylvia communis) »
Groene specht (Picus viridis) »
Groenpootruiter (Tringa nebularia) »
Grote bonte specht (Dendrocopus major) »
Grote zilverreiger (Ardea alba) »
Grutto (Limosa limosa) »
Havik (Accipiter gentilus) »
Kerkuil (Tyto alba) »
Kievit (Vanellus vanellus) »
Kleine bonte specht (Dendrocopos minor) »
Kleine plevier (Charadrius dubius) »
Kuifeend (Athya fuligula) »
Lepelaar (Platalea leucorodia) »
Ransuil (Asio otus) »
Roodborsttapuit (Saxicola torquata) »
Scholekster (Haematopus ostralegus) »
Slobeend (Anas clypeata) »
Snor (Locustella luscinioides) »
Sperwer (Accipiter nisus) »
Steenuil (Athene noctua) »
Tjiftjaf (Phylloscopus collybita) »
Torenvalk (Falco tinnunculus) »
Tuinfluiter (Sylvia borin) »
Tureluur (Tringa totanus) »
Waterral (Rallus aquaticus) »
Winterkoning (Troglodytes troglodytes) »
Zomertaling (Anas querquedula) »
Zwarte specht (Dryocopus martius) »
Zwartkop (Sylvia atricapilla) »

Reptielen en Amfibieën
Heikikker (Rana arvalis) »
Levendbarende hagedis (Lacerta vivipara) »

Ongewervelden
Bont dikkopje (Carterocephalus palaemon) »
Bosbeekjuffer (Calopteryx virgo) »
Bruinrode heidelibel (Sympetrum striolatum) »
Weidebeekjuffer (Calopteryx splendens) »


« Terug

Planten

Pannenhoef (706 ha)
Zundert, Etten-Leur en Rucphen
Beheerd door Brabants Landschap

Planten in dit natuurgebied:
Mossen en varens
Moeraswolfsklauw (Lycopodiella inundata) »

Bloemen
Gevlekte orchis (Dacthylorhiza maculata) »
Kleine zonnedauw (Drosera intermedia) »
Klokjesgentiaan (Gentiana pneumonanthe) »
Moerashertshooi (Hypericum elodes) »
Moerasviooltje (Viola palustris) »
Moeraswederik (Lysimachia thyrsiflora) »
Oeverkruid (Littorella uniflora) »
Ronde zonnedauw (Drosera rotundifolia) »
Teer guichelheil (Anagallis tenella) »
Vlottende bies (Eleogiton fluitans) »
Wateraardbei (Potentilla palustris) »
Waterdrieblad (Menyanthes trifoliata) »
Witte waterranonkel (Ranunculus ololeucos) »

Bomen en struiken
Beuk (Fagus sylvatica) »
Douglasspar (Pseudotsuga menziesii) »
Grove den (Pinus sylvestris) »
Wilde gagel (Myrica gale) »
Zomereik (Quercus robur) »
Zwarte els (Alnus glutinosa) »


« Terug